नयाँदिल्ली – राजधानी दिल्लीको प्रदूषण नियन्त्रणका लागि बिहीबार पहिलोपटक ‘क्लाउड सिडिङ’ अर्थात् कृत्रिम वर्षा परीक्षण गरिएको छ। यो प्रविधिमार्फत विमानको सहायताले बादलमा नुन वा रासायनिक पदार्थ छर्किएर वर्षा गराइने उद्देश्य राखिएको छ, जसले हावामा रहेका धुलो, धुवाँ तथा घातक कण हटाइ प्रदूषण कम हुने आशा गरिएको छ।
दिल्ली सरकारले आइआइटी कानपुरको प्राविधिक सहयोगमा बुराडी क्षेत्रको आकाशमा सेस्ना विमान प्रयोग गरी परीक्षण उडान सम्पन्न गरेको जनाएको छ। मन्त्री मञ्जिन्दर सिंह सिरसाका अनुसार परीक्षणले विमानको क्षमता, उपकरणहरूको सहनशीलता र क्लाउड सिडिङ प्रक्रियाको व्यवस्थापन प्रणाली परीक्षण गरेको छ।
मुख्यमन्त्री रेखा गुप्ताले यदि मौसम अनुकूल रह्यो भने अक्टोबर २९ मा कृत्रिम वर्षा गराउने तयारी रहेको बताइन्। उनले यसलाई दिल्लीका नागरिकका लागि स्वच्छ हावा फिर्ता ल्याउने महत्वपूर्ण प्रयास भनेकी छन्।
यद्यपि, परीक्षणमा प्रयोग गरिएको रसायनको विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। तीन करोडभन्दा बढी जनसंख्या भएको दिल्ली विश्वकै प्रदूषित राजधानीमध्ये अग्रस्थानमा रहेको छ। एएम–२.५ नामक सूक्ष्म कणहरू कहिलेकाहीँ स्वास्थ्य मापदण्डभन्दा ५० गुना धेरै नापिएको निगरानी निकायका तथ्यांकले देखाएको छ। दीपावलीपछिको आतशबाजीले प्रदूषण झनै बढाएको छ।
सन् १९४० दशकदेखि खडेरी नियन्त्रण, वन आगलागी रोकथाम र हवाई यातायातमा कुहिरो हटाउन प्रयोग हुँदै आएको क्लाउड सिडिङ प्रविधिको प्रभावकारिताबारे भने वैज्ञानिक समुदाय विभाजित छ। दिल्लीको यो प्रयास कति सफल हुन्छ भन्ने मूल्यांकन अझै हुन बाँकी छ।
