नेपालको एकमात्र रेल निरन्तर घाटामा सञ्चालन
नेपालको एकमात्र रेल सेवा पछिल्ला वर्षहरूमा निरन्तर घाटामा सञ्चालन हुँदै आएको छ । व्यवस्थापन कमजोरी, दक्ष जनशक्तिको अभाव र बढ्दो सञ्चालन खर्चका कारण कम्पनी गम्भीर आर्थिक दबाबमा परेको देखिन्छ । सेवा विस्तारसँगै यात्रु सुविधामा सुधार भए पनि संस्थाको आर्थिक अवस्था भने कमजोर बन्दै गएको छ ।
भारतको जयनगरदेखि जनकपुर हुँदै महोत्तरीको बिजलपुरासम्म सञ्चालनमा रहेको रेल सेवा दैनिक तीन पटक चल्दै आएको छ । स्थानीय बासिन्दाका लागि यो सेवा छिटो र सहज यातायातको माध्यम बनेको छ । कम समयमा गन्तव्यमा पुग्न सकिने भएकाले यात्रुहरू यसको प्रयोग बढ्दै गएका छन् ।
पछिल्ला पाँच वर्षमा कम्पनीले करिब १९ करोड रुपैयाँ आम्दानी गर्दा ६७ करोडभन्दा बढी खर्च गरेको छ । यस अवधिमा कुल घाटा ४८ करोडभन्दा बढी पुगेको छ, जुन आम्दानीको तुलनामा निकै उच्च हो । मासिक रूपमा पनि आम्दानीभन्दा खर्च बढी हुने अवस्था कायम छ ।
घाटाको मुख्य कारणमध्ये विदेशी प्राविधिक कर्मचारीमा हुने ठूलो खर्च प्रमुख मानिएको छ । भारतीय प्राविधिक टोलीलाई तलब, मर्मत र अन्य सेवाका लागि ठूलो रकम भुक्तानी गर्नुपरेको छ । यसको विपरीत नेपाली कर्मचारीको तलब खर्च निकै कम छ ।
स्थायी जनशक्ति अभाव, प्राविधिक तालिमको कमी, आवश्यक पूर्वाधार नहुनु तथा व्यवस्थापकीय नेतृत्वको अभावले समस्या थप जटिल बनाएको छ ।
रेल सेवालाई दिगो बनाउन कम्पनीले व्यावसायिक प्रयोग, म्युजियम स्थापना र मालसामान ढुवानी सेवा विस्तारजस्ता उपाय प्रस्ताव गरेको छ । समयमै सुधारका कदम चाल्न सके रेल सेवा भविष्यमा नाफामुखी बन्न सक्ने देखिन्छ ।
